Volgens de internationale coalitie “Stop the Use of Child soldiers” is ieder kind onder de 18 jaar kindsoldaat als hij dient in een regeringsleger of in andere georganiseerde gewapende politieke groep. Dit kan tijdens een oorlog zijn, maar ook in situaties waar (officieel) geen oorlog is.

Kindsoldaten worden ingezet voor verschillende taken, zoals:

•  deelnemen aan gewapende gevechten,
•  leggen van landmijnen en explosieven,
•  spioneren en verkennen
•  koeriers, wachters
•  dragen van spullen op lange tochten
•  andere kinderen trainen en bewaken
•  logistieke taken en huishoudelijk werk
•  het onvrijwillig leveren van seksuele diensten of leven als seksslaaf

Zijn meisjes ook kindsoldaten? Zijn ze niet gewoon aanhang van de mannen en jongens?

Meisjes worden voor van alles gebruikt. Ze worden vaak gerekruteerd voor de seks, maar meestal moeten ze ook allerlei militaire taken vervullen. Vaak doen ze mee aan de gevechten, het leggen van mijnen, dragen en huishoudelijk werk.

Hoeveel kindsoldaten zijn er?

Het Quaker UN bureau in Geneve heeft onderzoek gedaan in 1998, samen met de Zweedse afdeling van Redt de Kinderen (Rädda Barnen). Uit dat onderzoek blijkt dat het om circa 300.000 kinderen gaat die deelnemen aan gewapende conflicten. Daarna lijkt het erop dat het aantal is afgenomen, omdat enkele regeringen internationale verdragen hebben getekend die het gebruik van kindsoldaten verrbieden, en ook zijn een aantal gewapende conflicten gestopt. Toch fluctueren de aantallen steeds en het is onmogelijk om te weten hoeveel het er zijn, want er worden geen officiele gegevens over verstrekt. Duizenden ex-kindsoldaten komen uit gewapende conflicten zoals in Afghanistan, Angola and Siërra Leone. Maar duizenden worden ook gerekruteerd in nieuwe conflicten, zoals in Ivoorkust en Soedan. In landen als Colombia, Congo, Oeganda and Myanmar (Birma) is er weinig veranderd. Duizenden kinderen worden daar nog steeds gebruikt als soldaten.

Welk land of regio is het ergste als het om kindsoldaten gaat?

Afrika heeft het grootste aantal kindsoldaten, waarschijnlijk 100.000, die direct in gewapende conflicten ingezet worden. Kindsoldaten worden gebruikt in Burundi, Ivoorkust, Kongo, Ruanda, Somalië, Soedan en Oeganda.

In Azië werken er duizenden kinderen in het leger bij conflicten en wapenstilstand; omdat de regeringen mensen niet toelaat in de conflictgebieden, kunnen we het aantal niet inschatten. Birma is uniek in de regio, het is het enig land waar de reegering kinderen rekruteert tussen 12 en 18 jaar. Er zijn ook kindsoldaten in Afghanistan, India, Indonesië, Laos en de Filippijnen, waar ze meestal deelnemen aan verzetsgroepen, die horen bij clans of religieuze of etnische minderheden. In Sri Lanka zijn er honderden kinderen die in de leiding zitten van het belangrijkste oppositieleger. Gedwongen rekrutering van minderjarigen is ook in 2004 doorgegaan.

In het Midden Oosten worden kindsoldaten gebruikt in Iran, Irak, Israël en de bezette Palestijnse gebieden. Er zijn kindsoldaten actief in stammenstrijd in Jemen.

In Latijns Amerika zijn circa 14.000 kinderen onder de wapenen bij gewapende politieke groeperingen een paramilitaire eenheden in Colombia.

In Europa zijn minderjarigen in het leger in de Tsjechische Republiek en Rusland. Het is onmogelijk aantallen te noemen omdat de media niet vrij zijn en internationale mensenrechtengroepen niet in de regio kunnen werken.

Waarom is de minimum leeftijd voor het rekruteren van soldaten 18 jaar? In veel niet-westerse gebieden worden kinderen immers al eerder volwassen beschouwd?

                                                                    

De Coalitie Stop Gebruik Kindsoldaten gaat in haar werk uit van internationale wettelijke regels voor de bescherming van kinderen. Het verdrag voor de Rechten van het Kind bepaalt de leeftijd voor volwassenheid op 18 jaar. Volgens die afspraken hebben kinderen onder de 18 bescherming nodig vanwege hun lichamelijke en geestelijke rijpheid. Bijna alle naties hebben ervoor gepleit om deze bescherming in te voeren. Het Optionele Protocol bij de Conventie voor de Rechten van het Kind is in Februari 2002 bekrachtigd. Het gaat specifiek over het gebruik van kinderen als soldaat. Daarin wordt afgesproken dat kinderen onder de 18 niet deel mogen nemen aan gewapende acties en niet mogen worden ingezet bij militaire operaties. Wel mogen regeringen vrijwilligers rekruteren vanaf 16 jaar, maar ze moeten aantonen dat de rekrutering inderdaad vrijwillig is.

Veel niet-westerse naties hebben meegewerkt aan het opstellen van de tekst van hete Optioneel Protocol en ze hebben in meerderheid gepleit om deze regel te handhaven, zodat er een eind gemaakt kan worden aan het gebruik van kindsoldaten. De regeringen van Canada, Frankrijk, Duitsland, Engeland en de VS rekruteren bijvoorbeeld jongeren onder de 18, maar verbieden jongeren om deel te nemen aan verkiezingen onder de 18. In die landen hebben actiegroepen zich duidelijk uitgesproken tegen deze onevenwichtigheid. Ze pleiten er ook voor dat kinderen die deel uitmaken van het leger speciale bescherming krijgen tegen gevaar of trauma.

Sommige kindsoldaten hebben vreselijke dingen gedaan in de tijd dat ze soldaat waren. Moeten zij gestraft worden voor die misdaden?

Kindsoldaten zijn in de eerste plaats slachtoffers van gewapende conflicten. Maar als er bewijzen aangevoerd worden dat een bepaald kind ernstige misdaden heeft begaan tegen de menselijkheid, kan het vervolgd worden. De rechtspraak voor een kind onder de 18 dient plaats te vinden onder de regels van het kinderrecht. De leeftijd van het kind en zijn/haar beïnvloedbaarheid en kwetsbaarheid mogen zwaar wegen, zoals ook de mogelijkheid voor reïntegratie.

De meeste kindsoldaten worden gebruikt door gewapende politieke groeperingen die niet onder gezag van de regering vallen. Hoe kunnen zij gedwongen worden te stoppen met het gebruik van kindsoldaten?

Onafhankelijke gewapende groepen zijn geen partij in internationale wetgeving zoals regeringen dat zijn. Mensen die kinderen rekruteren voor gewapende groeperingen kunnen echter vervolgd worden door het Internationale Strafhof (ICC) dat in 1998 ingesteld is. Het hof beschouwt gebruik van kinderen onder de 15 jaar in gewapende acties als oorlogsmisdaad. Het ICC heeft als eerste in 2003 gekozen voor Congo en Oeganda, waar kindsoldaten heel veel voorkomen.

Het speciale hof voor Sierra Leone heeft in 2003 uitspraken gedaan tegen de voormalige Liberiaanse president Charles Taylor. Hij werd veroordeeld wegens oorlogsmisdaden, onder andere het gebruik van kinderen onder de 15 in gewapende acties in de periode van de burgeroorlog van 1991 tot 2002.

Vervolging van mensen die kindsoldaten rekruteren kan wellicht gewapende verzetsgroepen in de toekomst afschrikken. Sommige verzetsgroepen beogen internationale erkenning en steun voor hun politieke doelen. Negatieve publiciteit rond het gebruik van kindsoldaten zou mogelijke steun ondermijnen. Sommige verzetsgroepen willen wel onderhandelen met de VN over het demobiliseren van kindsoldaten.

Mocht dit onvoldoende helpen, dan meent de Coalitie Stop Gebruik Kindsoldaten dat de internationale gemeenschap krachtig op moet treden en zulke mensen moet isoleren en strafrechtelijk vervolgen.

tekst vertaald en overgenomen van de website www.child-soldiers.org